Inspiratie deel 1


Inspiratie deel 1
Deze column gaat over de vraag waar een artiest zijn of haar inspiratie vandaan haalt. Deze vraag valt nog niet zo gemakkelijk te beantwoorden. Ik heb gekozen voor dit onderwerp naar aanleiding van een oud liedje uit 1966 van de Amerikaanse studentenband The Royal Guardsmen.
Mijn broer Wim en ik hadden het plan opgevat om een alternatieve topzoveellijst op te stellen waarin elke artiest maar met één nummer vertegenwoordigd mocht zijn. In onze lijst (een top 195) komen echt wel artiesten voor die ook in andere topzoveellijsten voorkomen, maar ook veel in de vergetelheid geraakte artiesten en hun songs. One-day-fly (dat waren er heel wat!) of niet.
Ik noemde ze al: The Royal Guardsmen met hun nummer Snoopy versus The Red Baron. Een zogenaamde confrontatie tussen Snoopy (ja, die uit Peanuts) en de fameuze Rode Baron. Deze man is weldegelijk historisch, hij heette in werkelijkheid Manfred Albrecht Freiherr von Richthofen en had in de Eerste Wereldoorlog 80 vijandelijke toestellen uit de lucht geschoten.
Dit gezegd hebbende ga ik een poging wagen om het een beetje overzichtelijk te maken voor iedereen. Daartoe heb ik een aantal categorieën (tien) aangemaakt:
- Oorlog;
- Andere ellende;
- Verraad/Ontrouw;
- Verhalend/Vertellend;
- Nostalgie;
- Feest;
- Liefde;
- Religie/Gospels;
- Fantasie/Toekomst;
- Melancholie.

Ik wil elke categorie toelichten aan de hand van één of meer voorbeelden.
Ik begin gewoon bovenaan, dus met de categorie Oorlog. Hierboven staat er al één, maar er zijn betere voorbeelden van. Als eerste noem ik P.J. Proby met Today I killed a man. Gezongen vanuit het perspectief van een (Noordelijke) soldaat die tijdens de Amerikaanse burgeroorlog een vijandelijke (dus Zuidelijke) soldaat doodschoot en daarna wroeging krijgt. Hij roept zijn moeder aan, dit alles gebeurt één dag voordat hij 21 wordt. Schrijnend! Ook Goodnight Saigon van Billy Joel bezingt de gekte van oorlog. Eric Bogle bezingt in The band played Waltzing Mathilda het gevoel van een veteraan waarvan beide benen weg zijn door een mijn. Metallica doet hetzelfde in One.
Meer recent, vorig jaar om precies te zijn, maakte de band Tea Rex (inderdaad met de broers Van Oostrum erin) het nummer Killing Machines. Dat is geschreven vanuit het perspectief van een dronepiloot die, zittend op een kantoor in Washington, zijn drone door Irak stuurt en daar dood en verderf brengt.
In dit rijtje mag Barry McGuire natuurlijk niet ontbreken. Met zijn Eve of destruction beschrijft het gevoel dat in Amerika leefde midden jaren '60. In al deze songs spreekt de vertwijfeling dan wel wroeging van de hoofdpersonen een rol. Zij allen zien de uitzichtloosheid van het fenomeen oorlog.
Dan wordt het nu tijd voor een wat opwekkender categorie, we nemen nu de categorie Feest onder handen. Daar zijn tal van mooie en lekker in het gehoor liggende voorbeelden van. Te beginnen met een lekker nummer van de bassist van Deep Purple, namelijk Roger Glover met zijn uitstapje Love is all (at the Butterfly Ball). Dat is wel heel andere koek dan het repertoire van zijn band!
In deze categorie mogen alle carnavalsliedjes genoemd worden. Ik beperk mij hierbij tot Drs. P die een paar liedjes heeft geschreven die door Adèle Bloemendaal zijn vertolkt: Halleluja kameraden en Wat heb je gedaan Daan. Lekkere nonsensteksten! In deze categorie zijn uiteraard nog veel meer liedjes, zowel Nederlandstalig als Engelstalig, zie hierboven.
In deze column zal ik er nog eentje onder handen nemen, namelijk Verhalend en/of Vertellend. Een van de bekendste voorbeelden is een nummer van The Eagles dat al jarenlang in de top van diverse topzoveellijsten te vinden is. Ik heb het natuurlijk over Hotel California, hun beklemmende verhaal over een sinister hotel. Mij doet dat meteen denken aan twee films waar ook een sinister hotel de hoofdrol speelt, namelijk The Shining en Psycho.
Deze categorie bevat natuurlijk alle opera's en dus ook pop-opera's. Tommy van The Who was daar een voorloper in. Daar zijn wel wat navolgers van gekomen. Ik noem hierbij The Wall van Pink Floyd.
Ook een fenomeen dat stamt uit de jaren '70 is het conceptalbum. Dat schurkt tegen pop-opera aan, maar is toch anders. Mooi voorbeeld is Thick as a brick van Jethro Tull. Dat is feitelijk 1 nummer dat beide LP kanten beslaat en 45 minuten duurt! De tekst wordt toegeschreven aan een 10-jarig dichttalent genaamd Gerald "Little Milton" Bostock. Een ander voorbeeld is een band waar vrijwel niemand meer wat van heeft gehoord de laatste dertig jaar, namelijk Vanilla Fudge. Zij maakten een conceptalbum gebaseerd op een oud nummer van Sonny and Cher, dat heette The beat goes on.
Een ander soort verhalende tekst moet je zoeken bij Bob Dylan en Leonard Cohen. Cohen is dan ook van oorsprong een dichter en Dylan heeft de Nobelprijs voor literatuur gekregen in 2017. Van Bob Dylan is Hurricane een prachtig voorbeeld van zijn literaire gaven en van Leonard Cohen noem ik The story of Isaac. Beiden hebben heel veel verhalende teksten geproduceerd in hun leven. In principe vallen ook de meeste rapnummers onder deze categorie, maar die laat ik met rust mede doordat het mij persoonlijk niet zo kan bekoren.
Voor deze maand laat ik het hierbij, maar ik beloof hierbij de andere zeven categorieën in de komende maanden te behandelen.

Uw columnist
Gerit van Oostrum

Reacties

Goed nieuws voor alle trouwe lezers van onze website: Ook in 2021 zal Gerrit elke maand rond de 10e een column uitbrengen! Deze keer was het mijn schuld dat jullie een weekje langer hebben moeten wachten, sorry daarvoor.