Gevonden in mijn boekenkast (2)


Gevonden in mijn boekenkast (2)
Dat grasduinen door je boekenkast levert soms nog wel wat op. Zo kwam ik een biografie tegen van Aljechin (geboren in 1892) uit 1929 door hemzelf geschreven. Het boek beslaat de periode 1908 t/m 1923 en omvat 100 partijen.
Opmerkelijk aan de partijkeuze is dat er slechts 2 partijen in staan tegen de toenmalige wereld-kampioen Lasker (tot 1921) en helemaal geen tegen Capablanca die Lasker als wereldkampioen afloste. Dat neemt niet weg dat dit boek echt héél veel juweeltjes herbergt!
Nog een opmerkelijk gegeven is dat er geen partijen in staan van de jaren 1915 t/m 1920. Dat is op zich logisch gezien de omstandigheden toen. In deze periode vallen de Eerste Wereldoorlog en ook de Russische revolutie. Schaken stond in die periode een aantal jaren op een laag pitje, zeker voor de Russische schakers. Tot 1915 behoorde Aljechin tot een vrij grote groep schakers die samen een peloton vormden achter koploper en heersend wereldkampioen Lasker. In de periode vanaf 1920 behoorde hij bij het selecte groepje "uitdagers", waarvan Capablanca de belangrijkste was. De verplichte pauze had hem derhalve geen kwaad gedaan.
Het toernooischaak kwam weer langzaam op gang en voor dit artikel heb ik dan ook een partij gekozen die het spel van Aljechin in die periode treffend weergeeft. In die periode won hij met vrij grote regelmaat schoonheidsprijzen, zo ook in de volgende partij. Na zet 16 geeft hijzelf duidelijk aan waar dat aan ligt. De commentaren bij deze partij zijn uiteraard van Aljechin zelf. Deze partij komt uit het internationale toernooi in Triberg (Duitsland) uit 1921. Ik geef het eerste deel van de partij zonder commentaar, hoewel hijzelf om de 2 of 3 zetten een aantal varianten geeft inclusief de nodige tekst.
Wit: Aljechin
1. d4 Pf6
3. c4 b6
5. Rg2 c5
7. 0-0 0-0
9. Pd4 Rxd4
11. Dh4 dxc4
13. Rg5! Pd5
15. Txd5! Pb4
Zwart: Bogoljubov
2. Pf3 e6
4. g3 Lb7
6. dxc5 Rxc5
8. Pc3 d5
10. Dxd4 Pc6
12 Tfd1 Dc8
14. Pxd5 exd5
 
De stelling hiernaast gebruik ik als uitgangsstelling hoewel er over het voorgaande ook nogal wat te zeggen valt.
16. Re4! (De R staat voor de loper, toentertijd raadsheer genoemd)
Door Aljechin van een uitroepteken voorzien, hierbij geef ik zijn commentaar:
Beslissend, zooals uit de onderstaande varianten blijkt. De lezer zal een zekere analogie met andere partijen, die eveneens schoonheidsprijzen verwierven, ontwaren: o.m. Tegen Sterk te Boedapest, tegen Grünfeld en Rubinstein te Karlsbad alsmede tegen Selesnieff te Pystan. Het kenteeken in deze partijen is de verrassende en dadelijk beslissende aanval, die steeds in een anderen sector is voorbereid dan waar hij losbarst. Steeds gaan min of meer ingewikkelde manoeuvres in het centrum of op den damevleugel vooraf, die de afleiding van de vijandelijke strijdkrachten ver van het hoofdterrein beoogen. Daarna komt de uitval, een ware mokerslag, uitgevoerd door een raadsheer en altijd offervarianten bevattend. Deze herhaling van gelijksoortige aanvallen in den loop van partijen, die in wezen en opbouw geheel verschillen, is m.i. kenschetsend voor den stijl van een speler, althans voor de evolutie van dien stijl. Het wil mij voorkomen, dat daarin een beter criterium van den stijl te zoeken is dan in allerhande welke min of meer welwillende critici mijn spelopvattingen hebben toebedacht, vooral nadat ik eenige successen behaald heb. Ik zie gaarne van de eer af, voor een van de vestigers der "neoromatische" of "hypermoderne" school door te gaan. Dit zijn slechts woorden, die wel indruk op de menigte maken, maar de ware schoonheid van het schaakspel m.i. weinig bevorderen.
16. ... f5
Andere voortzettingen zijn niet beter.
A. 16. ... h6 17. Rxh6 f5 18. Dg5 Dc7 19. Rxg Dxg7 20. Dxg7+ Kxg7 21. Td7+ met winst.
B. 16. ... g6 17. Rf6 Pxd5 18. Rxd5 en wit wint. Na den tekstzet verliest zwart de koningin voor toren en raadsheer, en wit's zege is slechts een kwestie van tijd.
17. Rxf5 Txf5
20. Rad1 Tf7
 
 
 
18. Td8+ Dxd8
21. Dg4 Pd3
Een onschuldige manoeuvre, zwart is verslagen; slechts een wonder zou hem nog kunnen redden.
19. Rxd8 Tc8
 
 
 
 
22. exd3 Txd8
25. Kf2 h6
28. Dd5 g5
 
23. dxc4 Tdf8
26. Te1 Rc8
29. Te7 gxf4
 
24. f4 Te7
27. Df3 Tef7
30. gxf4
Zwart geeft op.
Tot zover een uiterst interessante biografie van een van de creatiefste wereldkampioenen uit de schaakgeschiedenis. Ik ga nog even door met grasduinen!
Dus tot het volgende boek,
Gerrit