Een bezoek aan het graf van Bobby Fischer


Een bezoek aan het graf van Bobby Fischer
In de week van 6 tot en met 13 oktober heb ik met mijn meissie voor het eerst IJsland bezocht. Een geweldige ervaring en een bezoek aan dit fantastische land met zijn natuur, stomende geisers, warmwaterbronnen zoals de Blue Lagoon, gletsjers, de ontelbare watervallen, de meest actieve vulkanen ter wereld, 'het land van vuur en ijs' is zeker aan te raden. Een reis naar een andere wereld, terug in de tijd toen de aarde net was gevormd. Verspreid over het land sta je geregeld op een gestold lavaveld zoals wij ook hebben gestaan op een lavaveld van maart 2021 waar de zwavelzuurdampen nog van opstegen. Maar ook op de scheidingslijn van het Amerikaanse en Europese continent, of beter gezegd de tektonische platen waar de continenten zich op begeven.
Maar voor een schaker heeft IJsland ook een hele bijzondere betekenis omdat een van de meest historische schaakmatches, de match van de eeuw, om de wereldtitel is gehouden op IJsland, Reykjavik, tussen Fischer en Spassky. In ieder geval was dit bezoek aan IJsland voor mij ook vanuit dat opzicht heel bijzonder. En uiteraard mocht een bezoek aan de speelzaal destijds in Reykjavik niet ontbreken met de foto in herinnering dat Bobby Fischer daar uitstapte uit de auto, veel te laat, nadat hij de eerste partij reglementair had verloren - omdat hij nog niet op IJsland was gearriveerd.
Maar ook heeft Bobby Fischer daar vanaf maart 2005, nadat IJsland hem de IJslandse nationaliteit verschafte, gewoond totdat hij in 2008 overleed aan nierfalen. Hij is begraven bij het kleine kerkje Laugardaelir even ten noorden van Selfoss, een kleine vijftig kilometer van Reykjavik. Op onze reis door IJsland hebben we ook overnacht in Selfoss en een bezoek gebracht aan het Bobby Fischer Centrum, een fraai oud wit pand vrijstaand in het midden van Selfoss met een groot uithangbord. Uiteraard een foto genomen en vervolgens doorgereden naar de begraafplaats van Bobby Fischer een paar kilometer verderop. In een wel heel desolate omgeving met vervallen huizen zien we het kleine witte kerkje en parkeren onze auto. We lopen richting het kerkje en door het hekje ligt meteen links de steen en het graf van Bobby Fischer. Troosteloos en treurig, zoals ook zijn jaren helaas na de match met Spassky. Een van de uitspraken van Fischer in 2005 was ook 'ik had nooit uit IJsland moeten vertrekken'. Daar sta je dan bij het graf van de grootste schaker aller tijden, een legende, met op de heel bescheiden kleine grafsteen wat munten, stenen en schaakstukken. Ik leg er zelf ook een steentje bij. Een moment van stilte, en denk aan my 60 memorable games die ik al meerdere keren heb nagespeeld. En stap vervolgens weer in de auto, een waardevolle herinnering rijker, en we vervolgen onze weg door het prachtige IJsland. Thuis aangekomen verdiep ik mij in het boek van Jan Timman en zijn verhalen van de match en zie de beelden weer voor me van het bezoek aan IJsland.
Volgend jaar is het precies 50 jaar geleden dat de tweekamp plaatsvond. IJsland is nu al bezig om iets memorabels te organiseren. Wellicht ga ik dan wel terug.

Reacties

Johan, wat een prachtig artikel ! Het is toch wel bizar dat deze grote schaker op zo'n onbeduidende plek begraven is. Je krijgt er bijna een brok van in je keel.

Mooi verhaal Johan! Maakt dat ik vanavond nog in het vliegtuig wil stappen om naar IJsland af te reizen, maar tussen droom en daad staan, zoals bekend, wetten en vooral praktische bezwaren. Een kleine historische correctie: de eerste partij werd wel degelijk op het bord uitgevochten en werd gewonnen door Spassky na een raadselachtige blunder van Fischer in een potremise-stelling. De tweede partij won Spassky, omdat Fischer weigerde te spelen vanwege de televisiecamera's.