Partijen uit de Stauntonperiode


Partijen uit de Stauntonperiode
De vorige keer heb ik een beeld geschetst van Staunton en de verhoudingen in de schaakwereld in die tijd (link). Ik heb nu wat meer bekeken van voor en na de tijd van Staunton. Het onvolprezen Chessmetrics was daarbij een prachtig hulpmiddel. Op die site zijn de toernooien en matches uit die tijd verrekend en zo is men tot een rating gekomen voor de topspelers van toen en hoe lang zij als sterkste beschouwd konden worden.
Dat levert een aardig (globaal) lijstje op. Eigenlijk kan pas vanaf de latere tegenstander van Staunton, Pierre Charles Fournier de Saint Amant, gekeken worden naar de nummers 1. Ik kom tot de volgende opsomming:
Periode op nr. 1 Schaker Maximale rating
1840
1843
1849
1851
1858
1859
1866
1890
1843
1849
1851
1858
1859
1866
1890
1926
Pierre de Saint Amant
Howard Staunton
Lionel Kieseritzky
Adolf Anderssen
Paul Morphy
Adolf Anderssen
Wilhelm Steinitz
Emanuel Lasker
2603
2706
2734
2744
2743
2744
2826
2878
Natuurlijk waren er diverse schakers die zich direct achter dit rijtje bevonden, maar het nooit tot nummer 1 schopten. Bijvoorbeeld Daniël Harrwitz die jarenlang de tweede plaats innam. Of Bernard Horwitz die een tijdje op 3 stond. Verder nog Johann Löwenthal, Elijah Williams, Marmaduke Wyvill en John Cochrane om er maar een paar te noemen. Van degenen die hieraan voorafgingen zijn te weinig partijen bewaard gebleven om een enigszins betrouwbare ratingvoorspelling te doen. Dat is jammer, want bijvoorbeeld Pierre Charles De Labourdonnais en de man die hij in 1834 in een zestal matches versloeg, Alexander Mac Donnell waren in hun tijd de sterkste spelers. Behalve hun onderlinge partijen zijn er weinig van hen bekend. Om toch een indruk van hun spel te krijgen volgt hier een partij uit een van hun zes matches.
       
Wit: Alexander Max Donnell Zwart: Pierre Charles de Labourdonnais
1. e4 c5
5. Pxc6 bxc6
9. Lxf6 Lxf6
2. Pf3 Pc6
6. Lc4 Pf6
10. Lb3 0-0
3. d4 cxd4
7. Lg5 Le7
11. 0-0 a5
4. Pxd4 e5
8. De2 d5
12. exd5 cxd5
13. Td1 d4
15. Lc2 Lb7
17. Pe4 Ld8
19. f3 Le7
21. Dc4+ Kh8
14. c4 Db6
16. Pd2 Tae8
18. c5 Dc6
20. Tac1 f5
22. La4 Dh6
Zie diagram. De cruciale stelling. Trekt wit zijn paard terug of pakt hij de toren? Mac Donnell besluit tot het laatste. De partij ging aldus verder.
23. Lxe8 fxe4
25. Tc2 De3+
27. Ld7 f2
29. Tc3 Lxd7
24. c6 fxe3
26. Kh1 Lc8
28. Tf1 d3
30. cxd7 e4
31. Dc8 Ld8
35. Td1 e3
32. Dc4 De1
36. Dc3 Dxd1
33. Tc1 d2
37. Txd1 e2
34. Dc5 Tg8
 
En opgegeven door wit. De slotstelling verdient eigenlijk een diagram!
Negen jaar later won Staunton de tweede match tegen Pierre de Saint Amant. De eerste korte match werd met 4½-3½ door de Fransman gewonnen, maar nu won hij ruim, met 11 tegen 6 en 4 remises. Uit deze match de zesde partij.
Wit: Howard Staunton Zwart: Pierre de Saint Amant
1. c4 c5
5. exf5 exf5
9. Lb2 0-0
2. Pc3 f5
6. Ph3 Pf6
10. Pf4 Pc6
3. e4 d6
7. b3 g6
11. Pcd5 Pxd5
4. Ld3 e6
8. 0-0 Le7
12. Pxd5 Le6
13. Pxe7 Dxe7
15. Tae1 Tad8
17. Txe6 Pe5
19. Txe5 dxe5
14. De2 Df7
16. Dxe6 Dxe6
18. Lc2 Kf7
20. Lc3
Zie diagram. Zwart heeft (mijns inziens onnodig) 2 stukken gegeven voor een toren. Staunton laat in het vervolg zien dat de twee lopers veel sterker zijn dan de toren. Zwart speelt vooralsnog vrij besluiteloos, hij weet duidelijk niet hoe hij deze stelling moet aanpakken.
20. ... Tfe8
22. Te1 Te6
21. f3 h5
23. b4 b6
24. bxc5 bxc5
28. d3 T8e7
32. Tb5 Tc7
36. Lxf4 Tce7
40. Tb7+ Kg8
44. Td5 Tc6
25. Kf2 Tde8
29. a4 Ke8
33. La4 Tee7
37. Tb2 Ta6
41. Ld7 Txd7
45. Txc5 Td6
26. g3 T8e7
30. Tb1 f4
34. gxf4 exf4
38. Ld2 Td6
42. Txd7 Ta6
46. Lb4 Td8
27. h3 Te8
31. a5 Kf7
35. Ld2 Te6
39. Lg5 Tee6
43. Ld2 Kf8
47. Tc8+
En opgegeven door zwart.
Voor deze keer laat ik het hierbij, de volgende keer weer zat partijen van andere coryfeeën uit die tijd.
Wederom een groet uit Súdwest Fryslân,
Gerrit van Oostrum